بازرسی کالا
بازرسی کالا یکی از مهمترین مراحل در تجارت بینالمللی است که به منظور اطمینان از کیفیت، کمیت و انطباق کالا با شرایط قرارداد انجام میشود. با گسترش واردات و صادرات در بازارهای جهانی، خریداران و فروشندگان برای کاهش ریسکهای تجاری، جلوگیری از اختلافات احتمالی و اطمینان از صحت مشخصات کالا از خدمات شرکتهای بازرسی کالا استفاده میکنند. شرکتهای بازرسی کالا (Commodity Inspection Companies) بهعنوان نهادهای مستقل، فرآیند تولید، بستهبندی، بارگیری یا تحویل کالا را در مراحل مختلف از جمله حین تولید، پیش از حمل، در مبدأ یا مقصد بررسی و ارزیابی میکنند. در بازرسی کالا، ویژگیهای کمی و کیفی محصول با مشخصات درجشده در قرارداد تطبیق داده میشود و در صورت تأیید انطباق، گواهی بازرسی کالا صادر خواهد شد.
بازرسی کالا چیست؟
بازرسی کالا یعنی بررسی و کنترل یک محموله از نظر کیفیت، تعداد/وزن، مشخصات فنی، سلامت ظاهری، بستهبندی و برچسبگذاری تا مشخص شود کالا دقیقاً با آنچه در قرارداد، سفارش خرید یا استانداردهای لازم توافق شده مطابقت دارد. هدف از این کار، کم کردن ریسک معامله و جلوگیری از ضررهایی مثل تحویل کالای نامنطبق، کمبود، آسیبدیدگی، یا مغایرت در مشخصات است. در واردات و صادرات، چون خریدار معمولاً امکان بررسی مستقیم کالا را ندارد و اختلاف استانداردها و فاصله جغرافیایی میتواند مشکلساز شود، بازرسی اهمیت بیشتری پیدا میکند و کمک میکند قبل از حمل یا هنگام تحویل، ایرادها شناسایی شوند و اختلافات تجاری به حداقل برسد.
شرکت بازرسی کالا بهعنوان یک طرف ثالث متخصص و بیطرف این کنترلها را انجام میدهد؛ از بررسی ظاهری و شمارش/وزنکشی گرفته تا نمونهبرداری و در صورت نیاز آزمونهای آزمایشگاهی، نظارت بر بارگیری و تطبیق اسناد با مشخصات سفارش. نتیجه این فرایند معمولاً در قالب گواهی بازرسی (Inspection Certificate) صادر میشود؛ سندی رسمی که شرایط و نتایج بازرسی را ثبت میکند و میتواند در ترخیص، ارائه به بانک، امور بیمه و حل اختلافات نقش کلیدی داشته باشد.
خدمات بازرسی کالا
با خدمات بازرسی کالا شرکت آستا بیشتر آشنا شوید.
انواع گواهی بازرسی کالا
گواهی بازرسی کالا سندی است که توسط یکی ازشرکت های بازرسی صادر میشود. چون طرفین قرارداد قبل از وصول کالا نمی توانند از انطباق مشخصات کمی و کیفی کالا با قرارداد اطمینان حاصل کنند؛ این گواهی قرار داشتن کالا در شرایط مناسب و داشتن مشخصات و ویژگیهای مورد نظر را تایید میکند. برای آشنایی با همه انواع گواهی بازرسی کالا برروی آن کلیک کنید.
گواهی بازرسی کالا سندی است که توسط یکی ازشرکت های بازرسی صادر میشود. چون طرفین قرارداد قبل از وصول کالا نمی توانند از انطباق مشخصات کمی و کیفی کالا با قرارداد اطمینان حاصل کنند؛ این گواهی قرار داشتن کالا در شرایط مناسب و داشتن مشخصات و ویژگیهای مورد نظر را تایید میکند. برای آشنایی با همه انواع گواهی بازرسی کالا برروی آن کلیک کنید.
استاندارد بازرسی کالا
استاندارهای بازرسی کالا مجموعه ای از قوانین، روش ها و دستورالعمل هایی است که برای بررسی کیفیت، کمیت و ایمنی کالا ها در فرآیند تولید، حمل و نقل و توزیع به کار می رود. این استانداردها به منور اططمینان از اینکه کالاها مطابق با مشخصات فنی، استانداردهای ایمنی و الزامات قانونی تولید شده اند، تدوین می شوند.
فرآیند دریافت گواهی بازرسی کالا از شرکت بازرسی آستـا
کلیه مراحلی که شرکت خریدار برای انجام بازرسی کالای مورد نظر خود باید طی کند در فرآیند زیر مشخص است. همچنین صاحب کالا باید قبل از دادن درخواست برای بازرسی، کالای خود را در سایت استاندارد چک کند، تا ببیند مشمول کدام قوانین و چه بازرسی هایی می شود.
بازرسی انواع کالاهای وارداتی و صادراتی
بازرسی کالای وارداتی یا Surveillance (که به اشتباه در ایران سورویانس خوانده میشود) عبارت است از هرگونه کنترل، نظارت، بررسی، بازبینی، آزمایش، نمونه برداری، اندازه گیری و عملیات مشابه که در مورد کیفیت و کمیت و سایر موارد خصوصیات کالا صورت می گیرد. این بازرسی ها شامل خدمات، تاسیسات ، تجهیزات و فرآیندها نیز می شود. بازرسی به منظور تعیین مطابقت کالا با شرایط قراردادی و یا مشخصات از پیش تعیین شده و یا به جهت اعلام نظرات حرفه ای انجام گرفته و نهایتاً به صدور گواهینامه بازرسی منجر می شود.
بازرسی کالاهای صادراتی و وارداتی می تواند قبل از حمل، در کشور مبدا و یا در کشور مقصد صورت بگیرد. مسئله دیگر بازرسی استاندارد اجباری است که لیست کالاهای مشمول استاندارد اجباری ( وارداتی و صادراتی) هر ساله براساس مصوبات شورای عالی استاندارد مشخص می شود. شرکت ها برای تولید، توزیع، واردات و صادرات آن ها مستلزم اخذ گواهینامه انطباق با استاندارد ایران هستند. شرکت بازرسی کالا باید نیروی انسانی ماهر با صلاحیت فنی و علمی را در اختیار داشته و از مراحل و روند بازرسی کالا گزارش دقیق فنی ارائه بدهند. چگونگی زمان و مکان بازرسی کالا در اعتبارات اسنادی باید به طور دقیق ذکر شده باشد. در صورت عدم اخذ گواهی بازرسی، کالا نمی تواند از گمرک ترخیص گردد. کلیه مشخصاتی که برای بررسی از لحاظ کمیت و کیفیت و بسته بندی مورد نظر است محدود به مواردی است که در سفارش بازرسی کالا آمده است و هر گونه تغییری توسط شرکت های ترخیص باید در اسرع وقت به اطلاع شرکت بازرسی کالا رسانده شود.
وظایف شرکت بازرسی کالا
در انجام معاملات در تجارت جهانی، برای جلوگیری از ایجاد اختلاف مابین خریدار و فروشنده، شرکت های بازرسی کالا به وجود آمدند. این شرکتها با اعمال نظارت و کنترل کمی و کیفی و همچنین استفاده از مکانیزم های خاص، احتمال ایجاد اختلاف بین خریدار و فروشنده را به حداقل ممکن کاهش می دهند. وظیفه اصلی این شرکتها بررسی و نظارت بر کیفیت و کمیت کالاهای وارداتی و صادراتی و صدور گواهی نامه های مربوطه است. شرح وظایف، تعهدات و مسئولیت های شرکت های بازرسی کالا در قوانین سازمان های بینالمللی آمده است که در ادامه به مهم ترین آنها می پردازیم.
- بررسی صلاحیت و تواناییهای کیفی فروشنده (بازرسی اصالت فروشنده کالا)
- بررسی کالا جهت تطابق کیفیت آن با سفارش صورت گرفته
- ارزیابی کمیت کالا و تائید میزان سفارش شده
- بررسی سال ساخت کالا و اطمینان از نو یا مستعمل بودن آن
- تائید محل تولید یا کشور سازنده کالا
- بررسی نحوه بسته بندی و تائید آن
- تائید وسیله حمل
اهمیت بازرسی کالا و تخصصی شدن آن سبب شد تا شاهد پدید آمدن تعداد زیادی شرکت بازرسی در سطح جهان باشیم. از آنجایی که بازرسی کالا به شیوه های گوناگون و در مراحل مختلف قابل انجام است، بازرسان این شرکت ها بر اساس توافق صورت گرفته بین خریدار (واردکننده کالا) و فروشنده (صادرکننده کالا) اقدام به کنترل و نظارت مینمایند. این اقدامات شامل موارد زیر است:
- نظارت بر روند ساخت
- بررسی نهایی محموله
- بررسی نهایی اسناد فنی تولید قبل از بارگیری
- آزمایش و نمونهبرداری از کالا جهت انطباق محصول با متن قرارداد
- صدور گواهینامههای لازم
شرکتهای بازرسی کالا پس از توافق با طرف قرارداد، طبق درخواست مشتری به کنترل و ارزیابی کالای موردنظر میپردازند. تمامی وظایف مندرج در قرارداد فیمابین به یکی از سه روش زیر انجام میپذیرد:
- بازرسی فیزیکی و چشمی
- بازرسی فیزیکی و چشمی به همراه بررسی اسناد
- بازرسی فیزیکی و چشمی همراه با نمونهبرداری و آزمایش
قرارداد بازرسی کالا
قرارداد بازرسی کالا به سندی اطلاق می شود که بین مشتری و سازمان بازرسی کننده در خصوص «موضـوع بازرسـی» منعقد می شود. در قرارداد بازرسی کالا محورهای ذیل باید مشخص شده باشد:
برای مطالعه کامل دستورالعمل سازمان ملی استاندارد ایران در خصوص شرایط و نحوه انعقاد قرارداد بازرسی روی دکمه زیر کلیک کنید.
سوالات متداول
نامه ای که توسط اداره کل استاندارد استان مربوطه جهت ارائه به یکی از شرکتهای بازرسی مورد تایید سازمان ملی استاندارد صادر میشود.این نامه جهت انجام فرآیند بازرسی و نمونه برداری توسط شرکتهای بازرسی مورد نیاز است که در آن نام کالا و شماره کوتاژ محموله اعلام می گردد.
یادداشت انتشار به مستندات فنی تولید و توزیع شده در کنار راه اندازی یک محصول نرم افزاری جدید است یا به یک آپدیت محصول (بهبود ویژگی ها یا رفع اشکال) اشاره دارد. این به طور خلاصه یک محصول جدید را توصیف می کند یا تغییرات خاصی را که در به روز رسانی محصول گنجانده شده است را به طور خلاصه توضیح می دهد.
عبارت FAT یا Factory Acceptance Test به پروسه بازرسی ماشین آلات مثلاً کمپرسور در داخل کارخانه فروشنده اطلاق میشود. گه در این حالت شرکتهای بازرسی، جهت انجام بازرسی وارد محیط کاری و کارخانه فروشنده می گردند.
عبارت SAT یا Site Acceptance Test برای زمانی است که فروشنده به هر علتی قبول نمیکند که FAT در داخل کارخانه او انجام شود و اجازه ورود شرکت بازرسی کالا را به کارخانه خود نمیدهد. در این حالت تست و بازرسی در سایت پروژه خریدار صورت میگیرد.
گزارش عدم انطباق NCR یا Non Conformity Report میتواند در هر مرحله از بازرسی اتفاق بیفتد. در این حالت بر اساس استانداردهایی که شرکتهای بازرسی برای آن مرحله تعیین کرده اند، بنا به هر دلیلی آن مرحله با موفقیت تکمیل انجام نشده است.بین درخواست مشتری و آنچه که در قرارداد ذکر شده است و کمیت یا کیفیت کالا در واقعیت تفاوت وجود دارد.
به عنوان مثال فرض کنید که یک بازرس از تاسیسات تامین کننده برای آزمایش هیدرواستاتیک روی یک کشتی بازدید می کند.نقشه تایید شده فشار تست ۴۰۰ psi را مشخص می کند.در طول آزمایش، کشتی به دلیل نشتی اتصال جوش نازل به پوسته از کار می افتد.بازرس گزارش های تست مواد، گزارش های تست NDE و روش تست هیدرواستاتیک را بررسی می کند.در اینجا NCR پیش آمده است،بازرس یک گزارش بازرسی منبع می نویسد و جزئیات حادثه را شرح می دهد.وبه طور همزمان، آنها یک گزارش NCR را پر می کنند که معمولاً شامل اطلاعات زیر است:
اطلاعات مشتری: نام، مکان و شماره تماس برای پشتیبانی
اطلاعات تامین کننده: نام تامین کننده، مکان و شماره تماس برای پشتیبانی
اطلاعات سفارش: شماره سفارش خرید، تاریخ NCR و اطلاعات برچسب مربوطه.
جزئیات عدم انطباق: توضیح چگونگی شکست کشتی تحت فشار هیدرواستاتیک.
NCR ها با حصول اطمینان از اینکه انحرافات از استانداردها به درستی مستند، تجزیه و تحلیل میشوند، نقش مهمی در مدیریت کیفیت دارند.آنها افراد، پروژهها یا بخشها را مسئول عدم رعایت استانداردهای کیفیت و ایمنی میدانند.به یاد داشته باشید، NCR ها ابزارهای ضروری برای حفظ ایمنی، کیفیت و انطباق در صنایع مختلف هستند
در هر مرحله از جدول بازرسی، یک گزارش بازرسی IR یا Inspection Report صادر می شود. جمع تمامی این گزارشات بصورت تجمیعی گواهی ترخیص بازرسی IRN یا Inspection Release Note نام دارد که در مرحله پایانی توسط شرکت بازرسی کالا صادر می گردد.
اگر در جدول بازرسی، مرحله نظارت بر بارگیری Supervision of Loading هم وجود داشته باشد، شرکت بازرسی باید بر پروسه بارگیری در کارخانه فروشنده نیز نظارت کند تا هرگونه خطای سهوی یا عمدی رخ ندهد. در این حالت، گواهی ترخیص بازرسی IRN یا همان Inspection Release Note تبدیل به گواهی ترخیص حمل SRN یا Shipping Release Note شده و پس از اتمام بارگیری از کارخانه فروشنده توسط شرکتهای بازرسی صادر می گردد.
لیست کالاهای وارداتی و صادراتی مشمول استاندارد اجباری هر ساله توسط سازمان ملی استاندارد ایران به روز می شود و از طریق سایت این سازمان قابل دسترسی است.
استاندارد داخلی شامل ۲ بخش می شود :
استاندارد اجباری
طبق قانون، مؤسسه استانداردمیتواند با تصویب شورای عالی استاندارد، اجرای استاندارد کالاها و آئین کاری را که از نظر ایمنی و یا حفظ سلامت عمومی ضروری باشد اجباری نماید. در اینصورت اعمال هرگونه نظارت مستمر در اجرای صحیح استاندارد از وظایف مؤسسه است. این نظارتها شامل نمونه برداری، آزمایش، ارشاد و راهنمایی فنی واحدهای تولیدی و واردکنندگان و بالاخره توقیف کالاهای خارج از استاندارد و تعقیب تولید کنندگان متخلف از طریق مراجع قانونی است.
استاندارد تشویقی(غیر اجباری)
در مواردی که تولیدکنندگان خود به اهمیت و فواید اجرای استاندارد پی میبرند و آنرا ضابطه اصلی تولید کالای خود قرار میدهند، مؤسسه با اعمال نظارت بر چنین واحدهایی و کنترل مستمر کیفیت فرآورده آنان اجازه میدهدکه از علامت استاندارد ایران بر روی محصولات خود استفاده نمایند؛ در این حالت مؤسسه بەمنظور تشویق این قبیل تولیدکنندگان، هر گونه حمایت و اقدامات لازم را در مورد آنان بەعمل می آورد.
بازرسی کالا عمدتا به دو صورت انجام میشود، که شامل بازرسی های کمی و بازرسی های کمی و کیفی می باشد. در بازرسی های کمی مقدار و یا تعداد و مشخصات ظاهری کالابررسی می شود و گواهی IC به کالا تعلق می گیرد. گواهی بازرسی بانکی ( IC ) برای کلیه کالاهای دارای انواع اعتبار اسنادی براساس الزامات مندرج در مقررات ارزی بانکی مرکزی صادر میگردد.
ولی در بازرسی کمی و کیفی، علاوه بر مقدار و کمیت کالا، کیفیت آن بر اساس الزامات استاندارد و یا نیازمندی های کارفرما ارزیابی میشود که علاوه بر گواهی IC، گواهی COI نیز به کالا تعلق میگیرد.گواهی بازرسی (COI ) با هدف انطباق کالاهای مشمول مقررات استاندارد با الزامات فنی و استانداردهای ملی و بین المللی مرتبط با کالا صادر می گردد.
همچنین کالا بر اساس الزامات استاندارد تست و بازرسی شده و در ایران این نوع بازرسی برای کالای مشمول استاندارد اجباری، الزامی است.
مناسب ترین نقطه برای بازرسی کالا، به نوع بار و شرایط شرکت واردکننده کالا بستگی دارد.اگر کالا مشمول استاندارد اجباری در ایران نباشد و فروشنده کالا مورد اطمینان شرکت خریدار و یا واردکننده باشد؛بهتر است برای کاهش هزینه و زمان، بازرسی کالا در مقصد انجام شود.
اما اگر کالا مشمول استاندارداجباری در ایران باشد،بایستی در آزمایشگاه های معتبر سازمان استاندارد مورد آزمایش قرار بگیردو در برخی موارد این آزمایش ها در داخل کشور امکان پذیر نبوده و یا اینکه روند طولانی ای دارند؛پس بهتر است دراین موارد بازرسی در مبدا انجام شود.
- خرید و فروش راحت تر با اطمینان خاطر بیشتر در عرصه های خارجی
- پرداخت هزینه فقط برای کالاهای سالم
- کاهش هزینه ها به دلیل محصولات معیوب
- جلوگیری از آسیب به کالا و اعتبار شرکت
- پیش بینی تأخیرهای تولید و حمل و نقل
- بهبود ارتباط با تأمین کننده
- اطمینان از کیفیت محصول در هر مرحله از تولید
- اطمینان از تحویل کالاها مطابق با استانداردهای کشور
گواهی بازرسی کالا یک گواهی است که برای خروج کالا از گمرک کشورها الزامی می باشد.البته با توجه به زمان بازرسی که می تواند قبل از حمل، درکشور مبدا و یا در کشور مقصد باشد؛ زمان صدور گواهی فرق می کند.
همچنین بسته به نوع کالا ، اگر مشمول استاندارد اجباری کشور مقصد باشد نیاز به گواهی COI ( سنجش کیفیت ) و COC ( ارزیابی انطباق) است و اگر مشمول نباشد فقط به گواهی IC(سنجش کمیت) نیاز است.
در هنگام هر خرید خارجی که برای اولین بار توسط خریدار انجام می شود؛ بازرسی و تایید اصالت فروشنده با هدف اطمینان از اصالت فروشنده و توانایی او در اجرای تعهدات قرارداد انجام می شود.
پروفرما یا پیش فاکتور سندی است که توسط فروشنده صادر می گردد و مندرجات آن شامل نام، نشانی فروشنده، نشانی خریدار، نوع، مقدار و تعداد کالا، قیمت واحد کالا و قیمت کل، شرایط پرداخت، زمان تحویل کالا، مدت اعتبار پروفرما و مبدا کالا است.
اگر شرکت خریدار یا بانک متبوع وی نیاز به بررسی ارزش پروفرما و تایید اصالت فروشنده داشته باشند،کلیه این خدمات از طریق شرکت بازرسی آستا انجام می پذیرد.
قراردادی است که مابین خریدار و شرکت های بازرسی که بازبینی کالاها را برعهده دارند منعقد می شود. در این قرارداد شرایطی برای تنوع و نحوه بازرسی پیش بینی شده است. امضاکنندگان این قرارداد کتباً شرایط یکدیگر را طی این قرارداد می پذیرند.
- بازرسی فیزیکی و چشمی
- بازرسی فیزیکی و چشمی به همراه بررسی اسناد
- بازرسی فیزیکی و چشمی همراه با نمونهبرداری و آزمایش
COI (certificate of inspection) گواهی بازرسی کالا در مورد کیفیت محصول است .در صورتی که کالایی مشمول استاندارد اجباری ایران باشد؛ می بایست نسبت به اخذ گواهینامه انطباق کالا برای سنجش کیفیت بر اساس استانداردهای مربوطه اقدام گردد.واحد بازرسی کالا وظیفه بازرسی،نمونه برداری ، آزمایش و تایید کالاهای مذکور و صدور گواهینامه استاندارد مرتبط را برعهده دارد. این گواهی هم در مبدا و هم در مقصد قابل گرفتن است.
بازرسی قبل از حمل ،بازرسی حین تولید، بازرسی در مبدا ، بازرسی در مقصد ، بازرسی قیمت ، بازرسی اصالت فروشنده ، بازرسی استاندارد اجباری
