بازرسی در حین ساخت
در بسیاری از پروژههای صنعتی، امکان تشخیص تمام ایرادات محصول پس از پایان تولید وجود ندارد. در چنین شرایطی، اگر نقص یا عدم انطباقی در مراحل اولیه یا میانی تولید ایجاد شود، اصلاح آن پس از تکمیل محصول میتواند هزینههای سنگین، تأخیر در تحویل و حتی رد شدن کل محموله را به همراه داشته باشد. به همین دلیل، بازرسی در حین ساخت (During Production Inspection )به یکی از مهمترین روشهای کنترل کیفیت در صنایع مختلف تبدیل شده است.
بازرسی در حین ساخت یا بازرسی در حین تولید فرآیندی است که طی آن، محصول در زمانی که بخشی از عملیات تولید انجام شده و هنوز امکان اصلاح ایرادات وجود دارد، توسط بازرس یا شرکت بازرسی شخص ثالث مورد ارزیابی قرار میگیرد. این بازرسی معمولاً زمانی انجام میشود که حدود ۲۰ تا ۸۰ درصد از تولید تکمیل شده باشد و هدف آن شناسایی مشکلات پیش از اتمام ساخت و ارسال کالا است.

شرکتهای تولیدی، خریداران داخلی و خارجی، واردکنندگان، صادرکنندگان و کارفرمایان پروژههای صنعتی از خدمات بازرسی در حین ساخت (DPI) برای اطمینان از انطباق محصول با مشخصات فنی، استانداردهای قراردادی، الزامات کیفی و برنامه زمانبندی تولید استفاده میکنند. این فرآیند باعث میشود مشکلات در همان خط تولید شناسایی و اصلاح شوند؛ موضوعی که هزینه اصلاح را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
شرکت بازرسی آستا با بهرهگیری از بازرسان متخصص و مورد تأیید، خدمات بازرسی در حین تولید انواع تجهیزات صنعتی، ماشینآلات، مخازن تحت فشار، تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی، تجهیزات برقی، کالاهای وارداتی و صادراتی را مطابق استانداردهای ملی و بینالمللی ارائه میدهد و گزارشهای فنی قابل استناد صادر میکند.
بازرسی در حین ساخت (DPI) چیست؟
بازرسی در حین ساخت (During Production Inspection) که با نامهای DuPro (During Production Inspection) یا In-Process Inspect نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین مراحل کنترل کیفیت کالا است که در میانه فرآیند تولید انجام میشود. در این مرحله، بازرس وضعیت تولید، کیفیت ساخت، مواد اولیه، قطعات، ابعاد، عملکرد، بستهبندی و سایر الزامات فنی را بررسی میکند تا اطمینان حاصل شود محصول مطابق مشخصات قرارداد، استانداردها و الزامات مشتری در حال تولید است.
برخلاف بازرسی نهایی (Final Random Inspection) یا (PSI) که پس از پایان تولید انجام میشود، در بازرسی حین ساخت هنوز فرصت کافی برای اصلاح فرآیند، تعویض قطعات معیوب یا رفع اشکالات وجود دارد. به همین دلیل، DPI یکی از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری از تولید انبوه محصولات معیوب محسوب میشود.
در بسیاری از صنایع، بهویژه در پروژههایی که کیفیت، ایمنی و قابلیت اطمینان محصول اهمیت بالایی دارد، انجام بازرسی در حین ساخت نهتنها یک مزیت، بلکه بخشی از الزامات قراردادی یا استانداردهای فنی است.
چرا بازرسی در حین ساخت اهمیت دارد؟
اگر ایرادات تولید تنها در پایان کار، شناسایی شوند، معمولاً اصلاح آنها بسیار زمانبر و پرهزینه خواهد بود. در برخی موارد نیز امکان اصلاح وجود ندارد و کل محموله باید دوباره تولید شود. این موضوع علاوه بر افزایش هزینهها، میتواند باعث تأخیر در تحویل پروژه، نارضایتی مشتری و حتی لغو قرارداد شود.
بازرسی در حین ساخت با شناسایی زودهنگام مشکلات، از بروز چنین خسارتهایی جلوگیری میکند و به تولیدکننده و خریدار اطمینان میدهد که فرآیند تولید مطابق برنامه پیش میرود.
مهمترین مزایای بازرسی در حین ساخت عبارتاند از:
- شناسایی ایرادات پیش از تکمیل تولید
- جلوگیری از تولید انبوه محصولات معیوب
- کاهش هزینههای دوبارهکاری و ضایعات
- کنترل کیفیت مواد اولیه، قطعات و فرآیند تولید
- اطمینان از انطباق محصول با استانداردها و مشخصات فنی
- کاهش ریسک رد شدن کالا در بازرسی نهایی
- افزایش احتمال تحویل بهموقع سفارش
- ارائه گزارش مستند از وضعیت واقعی تولید برای کارفرما یا خریدار
در پروژههای بینالمللی نیز بسیاری از خریداران خارجی، انجام بازرسی در حین ساخت را پیششرط پرداخت، حمل کالا یا صدور گواهی بازرسی قرار میدهند.
چه زمانی باید بازرسی در حین ساخت (DPI) انجام شود؟
یکی از پرسشهای رایج مشتریان این است که بهترین زمان برای انجام بازرسی در حین تولید چه زمانی است؟
پاسخ این سؤال به نوع محصول، مدت زمان تولید، میزان پیچیدگی فرآیند ساخت و الزامات قرارداد بستگی دارد. با این حال، در اغلب پروژهها، بازرسی زمانی انجام میشود که بخشی از تولید تکمیل شده باشد و هنوز امکان اصلاح ایرادات وجود داشته باشد.
به طور معمول، بازرسی در حین ساخت زمانی انجام میشود که بین ۲۰ تا ۸۰ درصد از تولید محصول تکمیل شده باشد.
انتخاب زمان مناسب مزایای متعددی دارد:
- محصول به اندازه کافی تولید شده است تا بتوان نمونهبرداری مناسبی انجام داد.
- فرآیند تولید هنوز متوقف نشده و امکان اصلاح وجود دارد.
- در صورت مشاهده عدم انطباق، هزینه اصلاح بسیار کمتر از مرحله نهایی خواهد بود.
- کیفیت مواد اولیه، فرآیند تولید و مونتاژ همزمان قابل ارزیابی است.
در برخی پروژههای حساس مانند تجهیزات نفت و گاز، مخازن تحت فشار، دیگهای بخار، تجهیزات پزشکی یا ماشینآلات صنعتی، ممکن است چندین مرحله بازرسی در طول فرآیند تولید برنامهریزی شود تا تمامی مراحل ساخت تحت کنترل قرار گیرد.
مراحل انجام بازرسی در حین ساخت (DPI)
بازرسی در حین ساخت ،یک بازدید ساده از کارخانه نیست؛ بلکه فرآیندی نظاممند و مستندسازیشده است که با هدف ارزیابی وضعیت واقعی تولید، کنترل کیفیت و شناسایی عدم انطباقها پیش از تکمیل محصول انجام میشود.
دامنه بازرسی بسته به نوع محصول، الزامات قرارداد، استانداردهای مرجع و درخواست کارفرما متفاوت است، اما در اغلب پروژهها مراحل زیر اجرا میشود.
مرحله اول: بررسی مدارک فنی و برنامه تولید
پیش از شروع بازرسی، بازرس مدارک فنی و اسناد پروژه را بررسی میکند تا اطمینان حاصل شود فرآیند تولید مطابق الزامات قرارداد در حال انجام است.
در این مرحله معمولاً مدارک زیر بررسی میشوند:
- مشخصات فنی (Technical Specification)
- نقشههای ساخت (Drawing)
- برنامه تولید (Production Schedule)
- مدارک کنترل کیفیت (Quality Plan)
- دستورالعملهای ساخت
- استانداردهای مرجع
- الزامات قراردادی کارفرما
این بررسی باعث میشود بازرس دقیقاً بداند محصول باید بر اساس چه معیارهایی ارزیابی شود.
مرحله دوم: بررسی پیشرفت واقعی تولید
یکی از اهداف اصلی بازرسی در حین ساخت، ارزیابی وضعیت واقعی تولید نسبت به برنامه زمانبندی پروژه است.
در این مرحله بازرس موارد زیر را بررسی میکند:
- درصد پیشرفت تولید
- تعداد محصولات تولیدشده
- وضعیت خطوط تولید
- وضعیت مونتاژ
- میزان آماده بودن کالا برای مراحل بعدی
- احتمال تأخیر در تحویل سفارش
اگر پیشرفت واقعی با برنامه تولید اختلاف قابل توجهی داشته باشد، این موضوع در گزارش بازرسی ثبت میشود تا کارفرما بتواند تصمیمات لازم را اتخاذ کند.
مرحله سوم: کنترل مواد اولیه و قطعات مصرفی
کیفیت محصول نهایی تا حد زیادی به کیفیت مواد اولیه وابسته است. به همین دلیل، یکی از مهمترین مراحل بازرسی، کنترل مواد اولیه و قطعات مصرفی است.
بازرس در این مرحله موارد زیر را بررسی میکند:
- انطباق مواد اولیه با مشخصات قرارداد
- گواهینامه مواد (Material Certificate)
- مشخصات فنی مواد
- وضعیت نگهداری مواد اولیه
- شرایط انبار
- شناسایی مواد (Material Identification)
- قابلیت ردیابی (Traceability)
در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و تجهیزات تحت فشار، این مرحله اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا استفاده از مواد نامناسب میتواند ایمنی کل تجهیز را تحت تأثیر قرار دهد.
مرحله چهارم: ارزیابی فرآیند تولید
در بازرسی حین ساخت تنها محصول نهایی بررسی نمیشود؛ بلکه خود فرآیند تولید نیز ارزیابی میشود.
بازرس بررسی میکند که آیا عملیات تولید مطابق دستورالعملهای مصوب انجام میشود یا خیر.
مواردی مانند:
- روش ساخت
- ترتیب عملیات تولید
- شرایط ماشینآلات
- وضعیت تجهیزات تولید
- نحوه مونتاژ
- شرایط محیط تولید
- کنترل کیفیت حین فرآیند
همگی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
در صورت مشاهده هرگونه انحراف از فرآیند مصوب، بازرس آن را به عنوان عدم انطباق (Non-Conformity) ثبت میکند.
مرحله پنجم: نمونهبرداری از محصولات
پس از آنکه بخشی از تولید تکمیل شد، نمونههایی از محصولات برای بررسی انتخاب میشوند.
نمونهبرداری معمولاً بهصورت تصادفی و بر اساس استانداردهای آماری انجام میشود تا نتایج بازرسی نماینده کل محموله باشد.
در این مرحله ممکن است موارد زیر بررسی شوند:
- ظاهر محصول
- کیفیت ساخت
- ابعاد
- وزن
- مونتاژ
- رنگ
- پوشش سطح
- علائم و پلاک مشخصات
- بستهبندی اولیه
در بسیاری از پروژهها، روش نمونهبرداری بر اساس استاندارد AQL (Acceptable Quality Limit) تعیین میشود که تعداد نمونهها و حدود مجاز عیوب را مشخص میکند.
مرحله ششم: ثبت عدم انطباقها
اگر در طول بازرسی هرگونه مغایرت با مشخصات فنی، استانداردها یا الزامات قرارداد مشاهده شود، بازرس آن را بهعنوان عدم انطباق (Non-Conformity) ثبت میکند.
برای هر عدم انطباق، اطلاعاتی مانند:
- شرح مشکل
- محل مشاهده
- میزان تأثیر بر کیفیت محصول
- مستندات و تصاویر
- اقدامات اصلاحی پیشنهادی
در گزارش بازرسی درج میشود.
مرحله هفتم: ارائه گزارش بازرسی
پس از پایان بازرسی، گزارش جامعی تهیه میشود که وضعیت واقعی تولید را بهصورت شفاف نشان میدهد.
این گزارش معمولاً شامل موارد زیر است:
- وضعیت پیشرفت تولید
- نتایج بازرسی
- تصاویر ثبتشده
- نتایج آزمونها
- عدم انطباقهای مشاهدهشده
- اقدامات اصلاحی پیشنهادی
- نتیجه نهایی بازرسی
این گزارش به کارفرما یا خریدار کمک میکند تا درباره ادامه تولید، اصلاح فرآیند یا تأیید مراحل بعدی پروژه تصمیمگیری آگاهانه انجام دهد.

در بازرسی DPI چه مواردی کنترل میشود؟
نوع محصول، استانداردهای فنی و الزامات مشتری تعیین میکند که چه آیتمهایی در بازرسی بررسی شوند؛ اما در اغلب پروژههای صنعتی، بازرس موارد زیر را کنترل میکند:
| مورد بازرسی | هدف |
|---|---|
| مواد اولیه | اطمینان از انطباق با مشخصات فنی |
| ابعاد محصول | بررسی تلرانسهای مجاز |
| کیفیت ساخت | شناسایی ایرادات ظاهری و ساختاری |
| مونتاژ | کنترل صحت مونتاژ قطعات |
| جوشکاری | بررسی کیفیت اتصالات و انطباق با WPS |
| پوشش و رنگ | ارزیابی کیفیت اجرای پوشش |
| عملکرد محصول | انجام آزمونهای عملکردی در صورت نیاز |
| علائم و پلاک مشخصات | کنترل اطلاعات شناسایی محصول |
| بستهبندی | جلوگیری از آسیب در حمل و نقل |
| مدارک فنی | کنترل کامل بودن مستندات |
این بررسیها باعث میشود بسیاری از مشکلات پیش از پایان تولید شناسایی و اصلاح شوند و احتمال رد شدن کالا در بازرسی نهایی یا هنگام تحویل به مشتری به حداقل برسد.
چکلیست بازرسی در حین ساخت (DPI)
اگرچه چکلیست هر پروژه با توجه به نوع محصول و الزامات قرارداد تهیه میشود، اما یک چکلیست استاندارد معمولاً شامل موارد زیر است:
- بررسی مدارک و مشخصات فنی پروژه
- ارزیابی پیشرفت تولید
- کنترل مواد اولیه و گواهینامههای مربوطه
- بررسی تجهیزات و ماشینآلات تولید
- ارزیابی کیفیت فرآیند ساخت
- نمونهبرداری از محصولات
- کنترل ابعاد و تلرانسها
- بررسی کیفیت جوش، رنگ یا پوشش سطح (در صورت نیاز)
- انجام آزمونهای موردنیاز
- بررسی بستهبندی و علامتگذاری
- ثبت عدم انطباقها (NCR)
- تهیه گزارش بازرسی و ارائه پیشنهادهای اصلاحی
در شرکت بازرسی آستا، چکلیستهای بازرسی متناسب با نوع محصول، استانداردهای مرجع، مشخصات فنی پروژه و الزامات کارفرما تدوین میشوند تا تمامی بخشهای حساس فرآیند تولید بهصورت دقیق و مستند مورد ارزیابی قرار گیرند.
تفاوت بازرسی در حین ساخت (DPI) با بازرسی قبل از حمل (PSI)
تفاوت بازرسی در حین ساخت (DPI) با بازرسی قبل از حمل (PSI)
یکی از رایجترین سؤالات خریداران، واردکنندگان و کارفرمایان این است که بازرسی در حین ساخت (DPI) چه تفاوتی با بازرسی قبل از حمل (Pre-Shipment Inspection یا PSI) دارد و در چه شرایطی باید از هر یک استفاده کرد.
اگرچه هر دو با هدف کنترل کیفیت کالا انجام میشوند، اما از نظر زمان اجرا، هدف بازرسی، دامنه فعالیت و نتیجه نهایی تفاوتهای قابل توجهی دارند.
بازرسی در حین ساخت (DPI) زمانی انجام میشود که بخشی از فرآیند تولید تکمیل شده است و هنوز فرصت کافی برای اصلاح ایرادات وجود دارد. در مقابل، بازرسی قبل از حمل (PSI) پس از پایان تولید و آماده شدن کالا برای ارسال انجام میشود و هدف آن اطمینان از کیفیت نهایی محصول پیش از حمل است.
| معیار | بازرسی در حین ساخت (DPI) | بازرسی قبل از حمل (PSI) |
|---|---|---|
| زمان انجام | در طول فرآیند تولید | پس از تکمیل تولید |
| هدف | شناسایی زودهنگام مشکلات و جلوگیری از ادامه تولید معیوب | تأیید کیفیت نهایی کالا پیش از ارسال |
| امکان اصلاح ایرادات | بسیار زیاد | محدود و در بسیاری از موارد پرهزینه |
| کاهش ریسک تولید | بسیار بالا | متوسط |
| کنترل فرآیند تولید | ✔ | ✖ |
| کنترل بسته بندی نهایی | محدود | کامل |
| مناسب برای | پروژههای صنعتی، تجهیزات حساس، سفارشهای بزرگ | تقریباً تمامی کالاهای آماده حمل |
چه زمانی انجام بازرسی در حین ساخت ضروری است؟
اگرچه انجام DPI برای همه محصولات اجباری نیست، اما در برخی پروژهها عدم انجام آن میتواند ریسکهای مالی و فنی قابل توجهی ایجاد کند.
انجام بازرسی در حین ساخت بهویژه در شرایط زیر توصیه میشود:
- سفارشهای با ارزش مالی بالا
- تولید تجهیزات سفارشی
- پروژههای EPC و پروژههای صنعتی
- صادرات کالا به کشورهای دارای الزامات سختگیرانه
- خرید از تأمینکنندگان جدید
- تولید کالاهای ایمنیمحور
- تولید تجهیزات تحت فشار
- تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی
- ماشینآلات صنعتی
- تجهیزات پزشکی
- تابلوهای برق و تجهیزات الکتریکی
- کالاهایی که اصلاح آنها پس از تولید هزینه زیادی دارد
در چنین پروژههایی، شناسایی زودهنگام عدم انطباقها میتواند از خسارتهای مالی سنگین جلوگیری کند.

مزایای بازرسی در حین ساخت (DPI)
بازرسی در حین ساخت تنها یک مرحله کنترلی نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت ریسک، تضمین کیفیت و کاهش هزینههای پروژه محسوب میشود. هرچه ایرادات زودتر شناسایی شوند، هزینه اصلاح آنها کمتر و احتمال موفقیت پروژه بیشتر خواهد بود.
مهمترین مزایای DPI عبارتاند از:
۱. جلوگیری از تولید انبوه محصولات معیوب
اگر ایراد در همان مراحل ابتدایی تولید شناسایی شود، تنها بخش کوچکی از محصولات نیاز به اصلاح خواهند داشت. اما اگر همین ایراد در پایان تولید کشف شود، ممکن است کل محموله تحت تأثیر قرار گیرد.
۲. کاهش هزینههای دوبارهکاری
اصلاح یک نقص در مراحل اولیه تولید معمولاً بسیار کمهزینهتر از زمانی است که محصول بهطور کامل ساخته، رنگآمیزی یا بستهبندی شده باشد.
۳. کنترل مستمر کیفیت تولید
بازرس تنها محصول نهایی را بررسی نمیکند؛ بلکه کل فرآیند تولید، مواد اولیه، تجهیزات، نیروی انسانی و روشهای اجرایی نیز مورد ارزیابی قرار میگیرند. این موضوع باعث افزایش پایداری کیفیت در کل فرآیند تولید میشود.
۴. کاهش تأخیر در تحویل پروژه
بسیاری از پروژهها به دلیل کشف ایرادات در مراحل پایانی تولید با تأخیر مواجه میشوند. انجام DPI احتمال چنین تأخیرهایی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
۵. افزایش اعتماد خریدار
گزارشهای بازرسی صادرشده توسط شرکت بازرسی شخص ثالث، تصویر دقیقی از وضعیت واقعی تولید ارائه میکنند و به خریدار اطمینان میدهند که محصول مطابق مشخصات قرارداد در حال ساخت است.
۶. کاهش ریسک رد شدن کالا در مقصد
در صادرات کالا، مشاهده عدم انطباق پس از ارسال میتواند منجر به برگشت کالا، پرداخت خسارت یا ایجاد اختلافات قراردادی شود. بازرسی در حین ساخت احتمال بروز چنین مشکلاتی را کاهش میدهد.
۷. بهبود عملکرد تأمینکنندگان
حضور بازرس شخص ثالث باعث میشود تولیدکننده کنترل بیشتری بر فرآیندهای تولید، مستندسازی و اجرای الزامات کیفی داشته باشد که در نهایت کیفیت کلی محصول را افزایش میدهد.
چه محصولاتی به بازرسی در حین ساخت نیاز دارند؟
اگرچه اصول بازرسی در صنایع مختلف مشابه است، اما نوع آزمونها، چکلیستها و استانداردهای مورد استفاده متناسب با هر محصول تعیین میشود.
خدمات بازرسی در حین ساخت معمولاً برای گروههای زیر انجام میشود:
تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی
- مخازن تحت فشار
- مبدلهای حرارتی
- خطوط لوله
- شیرآلات صنعتی
- اتصالات و فلنجها
ماشینآلات صنعتی
- ماشینآلات تولیدی
- تجهیزات معدنی
- تجهیزات انتقال مواد
- جرثقیلها و تجهیزات بالابری
تجهیزات برقی
- تابلوهای برق
- ترانسفورماتورها
- کابلها
- تجهیزات فشار ضعیف و فشار متوسط
تجهیزات مکانیکی
- پمپها
- کمپرسورها
- گیربکسها
- ولوها
- تجهیزات دوار
تجهیزات پزشکی
- دستگاههای تشخیص پزشکی
- تجهیزات بیمارستانی
- تجهیزات آزمایشگاهی
کالاهای مصرفی
- لوازم خانگی
- محصولات الکترونیکی
- اسباببازی
- لوازم آرایشی و بهداشتی
- محصولات غذایی
چرا استفاده از شرکت بازرسی شخص ثالث اهمیت دارد؟
بازرسی توسط خود تولیدکننده، هرچند بخشی از سیستم کنترل کیفیت داخلی است، اما نمیتواند جایگزین ارزیابی مستقل باشد. شرکت بازرسی شخص ثالث با بیطرفی کامل، محصول و فرآیند تولید را بر اساس الزامات قرارداد، استانداردهای مرجع و مشخصات فنی ارزیابی میکند و گزارشی مستند و قابل استناد ارائه میدهد.
استانداردهای مورد استفاده در بازرسی در حین ساخت چیست؟
یکی از مهمترین عوامل موفقیت در بازرسی حین ساخت، استفاده از استانداردها و دستورالعملهای معتبر است. تمامی مراحل بازرسی، از انتخاب روش نمونهبرداری گرفته تا ارزیابی کیفیت محصول، باید بر اساس استانداردهای فنی، الزامات قراردادی و مشخصات محصول انجام شود.
بسته به نوع کالا، صنعت و کشور مقصد، استانداردهای مورد استفاده ممکن است متفاوت باشند. به همین دلیل، پیش از شروع بازرسی، بازرس شخص ثالث تمامی اسناد فنی، نقشهها، استانداردهای مرجع و الزامات مشتری را بررسی میکند تا معیارهای ارزیابی بهصورت دقیق مشخص شوند.
از جمله استانداردها و مدارکی که ممکن است در بازرسی در حین ساخت مورد استفاده قرار گیرند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استانداردهای ISO
- استانداردهای ASTM
- استانداردهای ASME
- استانداردهای API
- استانداردهای IEC
- استانداردهای EN
- استانداردهای DIN
- استانداردهای ملی ایران (ISIRI)
- مشخصات فنی پروژه (Technical Specification)
- نقشههای ساخت (Approved Drawings)
- دستورالعملهای ساخت و کنترل کیفیت

انتخاب استاندارد مناسب به عواملی مانند نوع محصول، کاربرد تجهیز، الزامات کارفرما و کشور مقصد بستگی دارد. به همین دلیل، شرکت بازرسی پیش از انجام بازرسی، تمامی مدارک پروژه را بررسی و معیارهای ارزیابی را مشخص میکند.
نقش AQL در بازرسی در حین ساخت
در بسیاری از پروژهها امکان بررسی تکتک محصولات وجود ندارد؛ بهویژه زمانی که تعداد کالاها زیاد باشد. در چنین شرایطی از AQL (Acceptable Quality Limit) برای تعیین روش نمونهبرداری و ارزیابی کیفیت محموله استفاده میشود.
AQL مشخص میکند:
- چه تعداد نمونه باید انتخاب شود.
- چه تعداد عیب قابل قبول است.
- در چه شرایطی محموله پذیرفته یا رد میشود.
استفاده از AQL باعث میشود فرآیند نمونهبرداری بر اساس یک روش آماری و استاندارد انجام شود و نتیجه بازرسی قابل استناد باشد.
نقش ITP در برنامهریزی بازرسی
نقش ITP در برنامهریزی بازرسی
یکی دیگر از اسناد مهم در پروژههای صنعتی، Inspection and Test Plan (ITP) یا طرح بازرسی و آزمون است.
ITP مشخص میکند:
- در چه مرحلهای باید بازرسی انجام شود.
- چه آزمونهایی موردنیاز است.
- مسئول انجام هر فعالیت چه کسی است.
- معیار پذیرش هر مرحله چیست.
- چه مدارکی باید ثبت و نگهداری شوند.
وجود یک ITP مناسب باعث میشود تمامی فعالیتهای کنترل کیفیت بهصورت برنامهریزیشده انجام شوند و هیچ مرحله مهمی از قلم نیفتد.
گزارش بازرسی در حین ساخت (DPI Report)
یکی از مهمترین خروجیهای فرآیند بازرسی، گزارش بازرسی در حین ساخت است. این گزارش تصویری شفاف از وضعیت واقعی تولید ارائه میدهد و مبنای تصمیمگیری خریدار، کارفرما یا مدیر پروژه قرار میگیرد.
یک گزارش حرفهای معمولاً شامل اطلاعات زیر است:
- مشخصات پروژه و سفارش
- اطلاعات تولیدکننده
- محل انجام بازرسی
- تاریخ و مدت زمان بازرسی
- میزان پیشرفت تولید
- نتایج نمونهبرداری
- نتایج آزمونها و اندازهگیریها
- تصاویر محصول و خط تولید
- فهرست عدم انطباقها (NCR)
- اقدامات اصلاحی پیشنهادی
- نتیجه نهایی بازرسی
- امضا و تأیید بازرس
گزارش باید بهگونهای تنظیم شود که تمامی ذینفعان پروژه بتوانند وضعیت تولید را بدون حضور در کارخانه ارزیابی کنند. به همین دلیل، گزارشهای شرکت بازرسی آستا همراه با مستندات، تصاویر و نتایج آزمونها تهیه میشوند.
عدم انطباق (Non-Conformity) در بازرسی در حین ساخت
هدف از بازرسی، صرفاً یافتن ایرادات نیست؛ بلکه شناسایی و اصلاح آنها پیش از تکمیل تولید است.
هرگاه محصول، فرآیند تولید یا مدارک فنی با الزامات مشخصشده مطابقت نداشته باشند، بازرس آن را بهعنوان عدم انطباق (Non-Conformity یا NC) ثبت میکند.
نمونههایی از عدم انطباق عبارتاند از:
- استفاده از مواد اولیه مغایر با مشخصات فنی
- استفاده از تجهیزات اندازهگیری فاقد کالیبراسیون معتبر
- عدم رعایت ابعاد و تلرانسهای تعیینشده
- اجرای نادرست فرآیندهای جوشکاری یا مونتاژ
- نقص در پوشش رنگ یا حفاظت سطح
- مغایرت در برچسبگذاری یا پلاک مشخصات
- بستهبندی نامناسب محصول
- نقص در مستندات یا گواهینامهها
پس از ثبت عدم انطباق، تولیدکننده موظف است اقدامات اصلاحی را اجرا کند. در صورت نیاز، بازرس مجدداً محل تولید را بررسی میکند تا از رفع کامل مشکلات اطمینان حاصل شود.
چرا شرکت بازرسی آستا؟
انتخاب یک شرکت بازرسی معتبر، نقش مهمی در موفقیت پروژه و کاهش ریسکهای فنی و مالی دارد. شرکت بازرسی آستا با تکیه بر تجربه، نیروی انسانی متخصص و آشنایی با الزامات صنایع مختلف، خدمات بازرسی در حین ساخت را برای پروژههای داخلی و بینالمللی ارائه میدهد.
مزایای همکاری با آستا عبارتاند از:
- استفاده از بازرسان متخصص و با تجربه در صنایع مختلف
- انجام بازرسی بر اساس استانداردهای ملی و بینالمللی
- ارائه گزارشهای فنی مستند همراه با تصاویر و نتایج آزمونها
- شناسایی سریع عدم انطباقها و ارائه پیشنهادهای اصلاحی
- همکاری در پروژههای وارداتی، صادراتی و صنعتی
- پوشش طیف گستردهای از تجهیزات مکانیکی، برقی، نفت، گاز، پتروشیمی و کالاهای صنعتی
- ارائه مشاوره تخصصی برای انتخاب نوع بازرسی متناسب با محصول و الزامات قرارداد

سوالات متداول
هزینه انجام بازرسی به عواملی مانند نوع محصول، محل کارخانه، مدت زمان بازرسی، تعداد دفعات حضور بازرس، استانداردهای مورد استفاده و دامنه خدمات بستگی دارد.
خیر. این دو خدمت مکمل یکدیگر هستند. بازرسی در حین ساخت برای کنترل فرآیند تولید و اصلاح زودهنگام ایرادات انجام میشود، در حالی که بازرسی نهایی برای تأیید کیفیت محصول آماده ارسال است.
تمامی عدم انطباقها در گزارش ثبت شده و به تولیدکننده و کارفرما اعلام میشود. پس از اجرای اقدامات اصلاحی، در صورت نیاز بازرسی مجدد انجام خواهد شد تا از رفع کامل ایرادات اطمینان حاصل شود.
بله. بازرسان آستا میتوانند در محل کارخانه تولیدکننده یا محل اجرای پروژه حضور یافته و فرآیند بازرسی را مطابق استانداردها و برنامه بازرسی انجام دهند.
بله. پس از انجام بازرسی و تکمیل گزارش، در صورت درخواست کارفرما و بر اساس دامنه خدمات، گزارش و گواهی بازرسی مطابق با شرایط قرارداد صادر میشود.
معمولاً زمانی انجام میشود که حدود ۲۰ تا ۸۰ درصد از فرآیند تولید تکمیل شده باشد. زمان دقیق بازرسی به نوع محصول، شرایط قرارداد و برنامه تولید بستگی دارد.
بهتر است قبل از تکمیل کامل تولید و در زمان مناسب پروژه برای هماهنگی با شرکت بازرسی اقدام شود تا بازرسی بتواند در مرحله درست تولید انجام شود.
DPI در حین فرآیند تولید انجام میشود، اما بازرسی نهایی پس از اتمام تولید و قبل از حمل کالا انجام میگیرد. DPI بیشتر برای پیشگیری از خطا در طول تولید است، در حالی که بازرسی نهایی برای تأیید نهایی محموله استفاده میشود.
الزام DPI به نوع کالا، حساسیت محصول، درخواست خریدار، شرایط قرارداد و مقررات کشور مقصد بستگی دارد. در بعضی پروژهها این بازرسی ضروری است و در برخی دیگر اختیاری.
مهمترین مزیت DPI این است که اشکالات قبل از تکمیل تولید شناسایی میشوند؛ در نتیجه احتمال ضایعات، تأخیر در تحویل و مغایرت با استانداردها کاهش پیدا میکند.
خیر. DPI تأیید نهایی محصول نیست، بلکه یک بازرسی میانی است که برای اطمینان از صحت روند تولید انجام میشود. ممکن است در مراحل بعدی بازرسی نهایی نیز لازم باشد.
در این بازرسی معمولاً مواردی مانند کیفیت مواد اولیه، روند ساخت، ابعاد، ظاهر محصول، تطابق با نقشه فنی، میزان پیشرفت تولید و کنترل نقاط بحرانی بررسی میشود.
DPI بیشتر برای کالاهایی مناسب است که اهمیت کیفی بالا، پیچیدگی فنی یا حساسیت عملکردی دارند؛ مثل قطعات صنعتی، تجهیزات پزشکی، قطعات خودرو، تجهیزات الکترونیکی و برخی محصولات مصرفی.
هدف اصلی DPI این است که از بروز خطاهای کیفی، دوبارهکاری، تأخیر در تحویل و هزینههای اضافی جلوگیری شود و کیفیت محصول از همان مراحل تولید کنترل شود.
بازرسی در حین ساخت یا DPI نوعی بازرسی کنترل کیفیت است که در طول فرآیند تولید انجام میشود تا اطمینان حاصل شود محصول مطابق مشخصات فنی، استانداردها و الزامات قرارداد در حال ساخته شدن است.








