جرثقیل چیست

تعریف جرثقیل طبق متنی که در استاندارد ASME آمده به این صورت است: “یک ماشین برای بلند کردن و پایین آوردن بار با حرکت افقی است که قسمت بالابری آن بخشی جدایی ناپذیر از این ماشین است”.

جرثقیل در واقع یک نوع ماشین، دکل یا سازه مرتفعی است که توسط طناب و قرقره هایی برای بالا کشیدن یا پایین آوردن اشیا از آن استفاده می شود. این دستگاه با استفاده یک یا چند ماشین ساده برای ایجاد مزیت مکانیکی و در نتیجه حرکت بارهای فراتر از توانایی طبیعی یک انسان است. جرثقیل معمولا در صنعت حمل و نقل برای بارگیری و تخلیه یا برای حرکت اجسام بکار می رود. کاربرد آنها عمدتا در صنایع ساختمانی یا سازه های عظیم دیگر است. جرثقیل هایی که در صنایع ساختمانی از آنها استفاده می شود اغلب به طور موقت نصب می شوند. البته می توان آن ها را روی زمین یا بر روی وسایل نقلیه مخصوصی نیز نصب کرد.

جرثقیل ها به دو روش کنترل می شوند. در روش اول یک کاربر درون کابینی که همراه جرثقیل حرکت می کند نشسته است و توسط دکمه هایی که با یک کابل به ایستگاه کنترل وصل هستند، جرثقیل را کنترل می کند. در روش دیگر از روش کنترل بی سیم استفاده می شود. در هر صورت اپراتور مذکور مسئول ایمنی جرثقیل و جان افرادی است که در ارتباط با جرثقیل کار می کنند.

ابتدایی ترین نوع شناخته شده جرثقیل ها در یونان باستان ابداع شدند و بواسطه انسان ها و یا حیوانات باری همچون الاغ از آنها استفاده می شد. این جرثقیل ها عموما برای ساخت سازه های بلند مورد استفاده قرار می گرفتند. بعدها جرثقیل های بزرگتری ساخته شدند که با چرخ دنده کار می کردند و امکان بلند کردن اجسام سنگین تر را مهیا می ساختند.

جرثقیل ها در جهان انواع مختلفی دارند. هر یک از این انواع بسته به نوع استفاده در ظرفیت های مختلف تولید و روانه بازار می شوند. در این ویدیو قابلیت ها و مشخصات فنی ده جرثقیل موبایل برتر جهان به همراه قابلیت‌ های فنی هر یک شرح داده شده است.

کرین یا جرثقیل یک نوع ماشین است که عموماً به یک hoist rope، wire ropes و یا sheaves تجهیز شده و برای جابجایی بار و مصالح به طور افقی استفاده می‌شود. کار اصلی آن‌ها سوار کردن و انتقال بارهای سنگین از نقطه‌ای به نقطه‌ دیگر است. کرین‌ها معمولاً در صنعت حمل و نقل برای کارهای مربوط به حمل و نقل، در صنعت ساخت و ساز برای امور مربوط به جابجایی مصالح و در صنعت تولید برای مونتاژ تجهیزات سنگین مورد استفاده قرار می‌گیرند.کرین (جرثقیل) ها در شکل های بسیار متفاوتی وجود دارند و هر کدام برای کار خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اندازه‌ی آن‌ها از jib crane های کوچک که در کارگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند شروع شده و بزرگ‌ترین آن ها مربوط به tower crane(جرثقیل برجی) می‌شود که در ساخت برج‌‌ها کاربرد دارند.

انواع جرثقیل کدامست

جرثقیل ها انواع بسیار مختلفی دارند. جرثقیل برجی (تاورکرین) عموما در ساختمان های مرتفع کاربرد دارد. جرثقیل های سقفی و دروازه ای و گنتری (Gantry Cranes) برای جابجایی بارهای نسبتا سنگین تر در داخل کارخانجات و همچنین بنادر کاربرد بسیار زیاد دارند. انواع جرثقیل های موبایل (متحرک) نیز برای جابجایی بارهای سبک تر در مکان های متفاوت و متنوع استفاده می شوند. هر یک از این انواع جرثقیل خود دارای زیر شاخه های متعددی هستند، از نوع چرخ‌دار گرفته تا نوع چرخ زنجیری، از بوم خشک گرفته تا بوم متحرک. در عین حال جرثقیل ترکیبی نیز موجود است.همه انواع جرثقیل به پانزده دسته کلی تقسیم می شوندکه عبارتند از :

  1. جرثقیل سقفی
  2. جرثقیل دروازه‌ای
  3. جرثقیل آویز
  4. جرثقیل مونوریل
  5. جرثقیل دیواری
  6. جرثقیل بازویی
  7. جرثقیل موبایل
  8. جرثقیل بوم مفصلی
  9. جرثقیل سایدبوم
  10. جرثقیل برجی
  11. جرثقیل برجی خودبرپاکن
  12. جرثقیل دکل دار
  13. چرثقیل پایه دار ستونی
  14. جرثقیل کانتینربر
  15. جرثقیل شناور
  • Overhead/Bridge Crane
  • Gantry/Goliath Crane
  • Underhung Crane
  • Monorail Crane
  • Wall Crane
  • Jib Crane
  • Mobile Crane
  • Articulating Boom Crane
  • Side Boom tractor/Crane
  • Tower Crane
  • Self-Erect Tower Crane
  • Derrick Crane
  • Portal & Pedestal Crane
  • Container Crane
  • Floating Crane

اجزای جرثقیل کدامست

۱. سازه اصلی: اسکلت فلزی جرثقیل، همانند استخوان‌بندی بدن انسان، استحکام و تعادل آن را تضمین می‌کند. این سازه که از تیرها، ستون‌ها و صفحات فولادی تشکیل شده، وزن بار و تنش‌های وارده حین جابجایی را تحمل می‌کند.

۲. بازو یا boom: بازوی بلند جرثقیل، همانند دست انسان، وظیفه اصلی جابجایی بار را بر عهده دارد. این بخش از جنس فولاد یا آلیاژهای مخصوص ساخته می‌شود و در انواع مختلفی مانند مشبک، تلسکوپی و مفصلی موجود است. طول و قدرت بازو، تعیین کننده حداکثر ظرفیت و برد جرثقیل است.

۳. قرقره و سیم بکسل: قرقره‌ها با حرکت دورانی خود، نیروی لازم برای بلند کردن و جابجایی بار را به سیم بکسل منتقل می‌کنند. سیم بکسل، که از رشته‌های فولادی به هم تابیده شده تشکیل شده، وظیفه نهایی حمل بار را بر عهده دارد. استحکام و ضخامت سیم بکسل باید متناسب با ظرفیت بارگیری جرثقیل باشد.

۴. مکانیزم بالابرنده یا hoist: قلب تپنده جرثقیل، مکانیزم بالابرنده آن است که با استفاده از موتورهای الکتریکی، هیدرولیکی یا دیزلی، نیروی لازم برای بلند کردن و پایین آوردن بار را فراهم می‌کند. نوع مکانیزم بالابرنده، به مدل جرثقیل و ظرفیت بارگیری آن بستگی دارد.

۵. سیستم کنترل: مغز متفکر جرثقیل، سیستم کنترل آن است که به اپراتور امکان می‌دهد با دقت و ظرافت کامل، جرثقیل را هدایت کند. این سیستم شامل اهرم‌ها، دکمه‌ها، نمایشگرها و حسگرهایی است که حرکات جرثقیل را کنترل و تنظیم می‌کنند.

۶. کابین و تجهیزات اپراتور: در کابین جرثقیل، اپراتور با استفاده از سیستم کنترل، بر تمام حرکات و عملیات جرثقیل نظارت و فرماندهی می‌کند. صندلی ارگونومیک، سیستم تهویه مطبوع، سیستم‌های ارتباطی و نمایشگرهای اطلاعاتی، از جمله تجهیزاتی هستند که در کابین اپراتور تعبیه شده‌اند تا رفاه و ایمنی او را حین کار تضمین کنند.

۷. وزنه تعادل یا counter weight : در برخی از جرثقیل‌ها، از وزنه تعادل برای خنثی کردن وزن بار و ایجاد تعادل بهتر استفاده می‌شود. این وزنه که در سمت مقابل بازو قرار می‌گیرد، به حرکت نرم‌تر و روان‌تر جرثقیل کمک می‌کند.

۸. تجهیزات جانبی: بسته به نوع کاربری و نیاز، جرثقیل‌ها می‌توانند به تجهیزات جانبی مختلفی مانند قلاب‌های مخصوص، سبد حمل بار، سیستم‌های اتوماتیک بارگیری و تخلیه و … مجهز شوند.

بلت جرثقیل :

بلت جرثقیل یک تسمه صاف و انعطاف‌پذیر است که از موادی مانند نایلون، پلی‌استر یا برزنت ساخته می‌شود. این تسمه‌ها معمولاً در طول‌های ۱ تا ۱۲ متر ساخته می‌شوند و می‌توانند بارهایی با وزن چند صد کیلوگرم تا چندین تن را تحمل کنند. تسمه بلت در جرثقیل‌ها برای بستن بار به صورت عمودی، بسکتی و خفتی به کار می‌روند. از آنجایی که نقاط تماس بار با هر دفعه بلند کردن تغییر جهت می‌دهد، تسمه بلت از نظر عملکردی بسیار موثر است

بلت یا تسمه های حمل بار در رنگ های مختلفی تولید و عرضه می شوند، اما تنها دلیل این رنگ ها زیبایی نیست!این رنگ ها علاوه بر زیبایی به منظور نشان دادن ظرفیت هر تسمه بار می باشند.در بین این رنگ ها رنگ بنفش نشان دهنده پایین ترین ظرفیت و یا ظرفیت ۱ تن می باشد و رنگ نارنجی نیز نشان دهنده بیشترین ظرفیت و یا ظرفیت ۱۲ تن می باشد.این رنگ ها طبق استاندارد های جهانی برای تسمه بار های استفاده می شوند.در ذیل جدول نشان دهنده ظرفیت هر رنگ از تسمه های حمل بار را مشاهده می کنید.

تسمه حمل بار

بلت‌های جرثقیل در انواع مختلفی با تناژهای مختلف تولید می‌شوند. تناژ بلت نشان‌دهنده حداکثر وزنی است که می‌تواند به طور ایمن تحمل کند.

برای مثال:

  • بلت‌های تسمه‌ای: در عرض‌های مختلف و با تناژهای ۱ تا ۱۰ تن موجود هستند.
  • بلت‌های زنجیری: در گریدهای مختلف و با تناژهای ۵ تا ۵۰ تن موجود هستند.
  • بلت‌های الیافی: در ظرفیت‌های مختلف و با تناژهای ۰.۵ تا ۳ تن موجود هستند.

برای تعیین تناژ بلت جرثقیل مورد نیاز خود، باید به موارد زیر توجه کنید:

  • حداکثر وزن باری که می‌خواهید جابجا کنید: این مهم‌ترین عامل در انتخاب تناژ بلت است.
  • نوع کاربری: بلت‌های جرثقیل در انواع مختلفی برای کاربری‌های مختلف مانند بلند کردن، جابجایی و مهار بار تولید می‌شوند.
  • شرایط محیطی: در صورت استفاده از بلت در محیط‌های خشن یا مرطوب، باید به جنس و مقاومت بلت در برابر عوامل محیطی توجه کنید.
  • استانداردها: بلت‌های جرثقیل باید مطابق با استانداردهای ایمنی مربوطه باشند.

نکات مهم در مورد بلت جرثقیل:

  • قبل از استفاده از بلت، باید آن را به طور کامل بازرسی کنید تا از عدم وجود هرگونه پارگی، ساییدگی یا آسیب دیدگی مطمئن شوید.
  • از بلت‌های جرثقیل بیش از حد ظرفیتشان استفاده نکنید.
  • بلت‌های جرثقیل را به طور متوسط بازرسی و نگهداری کنید.
  • از بلت‌های جرثقیل آسیب دیده یا فرسوده استفاده نکنید.
اجزای جرثقیل

کاربرد جرثقیل چیست

در ادامه به برخی از مهم‌ترین کاربردهای جرثقیل در صنایع مختلف اشاره می‌کنیم:

۱. صنعت ساختمان:

  • بلند کردن و نصب مصالح ساختمانی: جرثقیل‌ها نقش کلیدی در جابجایی و نصب مصالح سنگین مانند تیرآهن، بلوک، بتن و … در پروژه‌های ساختمانی دارند.
  • جابجایی ماشین‌آلات و تجهیزات: جرثقیل‌ها برای جابجایی ماشین‌آلات سنگین مانند لودر، بلدوزر، غلطک و … در محوطه‌های کارگاهی استفاده می‌شوند.
  • نصب و برچیدن سازه‌های فلزی: از جرثقیل‌ها برای نصب و برچیدن انواع سازه‌های فلزی مانند سوله، خرپا، دکل و … استفاده می‌شود.

۲. صنعت حمل و نقل:

  • بارگیری و تخلیه کالا در بنادر و اسکله‌ها: جرثقیل‌های دروازه‌ای و کفی به طور گسترده برای بارگیری و تخلیه کانتینرها، خودروها و سایر محموله‌ها در بنادر و اسکله‌ها استفاده می‌شوند.
  • جابجایی تجهیزات در محوطه‌های انبار و پایانه‌ها: جرثقیل‌های دروازه‌ای و کفی برای جابجایی و چیدمان تجهیزات و کالاها در محوطه‌های انبار و پایانه‌ها کاربرد دارند.
  • حمل و نقل کالا در مسافت‌های کوتاه: جرثقیل‌های کفی برای حمل و نقل کالا در مسافت‌های کوتاه بین نقاط مختلف یک شهر یا محوطه صنعتی استفاده می‌شوند.

۳. صنعت نفت و گاز:

  • نصب و جابجایی دکل‌های حفاری: جرثقیل‌های سنگین نقش کلیدی در نصب و جابجایی دکل‌های حفاری در میدان‌های نفتی و گازی دارند.
  • حمل و نقل لوله‌ها و تجهیزات: جرثقیل‌ها برای جابجایی لوله‌های فولادی، تجهیزات حفاری و سایر ادوات مورد نیاز در صنعت نفت و گاز استفاده می‌شوند.
  • ساخت و نگهداری سکوهای نفتی: از جرثقیل‌ها برای ساخت و نگهداری سکوهای نفتی در دریا استفاده می‌شود.

۴. صنعت تولید:

  • جابجایی مواد اولیه و قطعات: جرثقیل‌ها برای جابجایی مواد اولیه و قطعات در خطوط تولید کارخانه‌ها و مراکز صنعتی استفاده می‌شوند.
  • نصب و جابجایی ماشین‌آلات: از جرثقیل‌ها برای نصب و جابجایی ماشین‌آلات سنگین در خطوط تولید استفاده می‌شود.
  • حمل و نقل محصولات نهایی: جرثقیل‌ها برای حمل و نقل محصولات نهایی از خطوط تولید به انبارها یا محل بارگیری استفاده می‌شوند.

۵. سایر کاربردها:

  • عملیات امداد و نجات: از جرثقیل‌ها برای نجات افراد و اشیاء از مناطق صعب‌العبور یا در حوادث مختلف استفاده می‌شود.
  • جنگل‌داری: از جرثقیل‌ها برای جابجایی درختان، الوار و سایر مصالح جنگلی استفاده می‌شود.
  • حفظ و نگهداری تاسیسات: از جرثقیل‌ها برای انجام عملیات تعمیر و نگهداری در تاسیسات بلندمرتبه مانند پل‌ها، برج‌ها و دودکش‌ها استفاده می‌شود.

علاوه بر موارد ذکر شده، جرثقیل‌ها در صنایع مختلف دیگری مانند معدن‌کاری، کشاورزی، راه‌سازی و … نیز کاربرد دارند.

نوع جرثقیل مورد استفاده، به نوع کاربری، ظرفیت بارگیری، شرایط محیطی و سایر عوامل بستگی دارد.

کاربرد جرثقیل

برای دریافت مشاوره در خصوص بازرسی انواع جرثقیل و تجهیزات بالابری، صدور گواهینامه سلامت و دوره‌های بازرسی جرثقیل با کارشناسان شرکت بازرسی آستا تماس بگیرید.

۰ ۰ ۰ ۷ ۹ ۱ ۹ ۴ ۱ ۲ ۰