صفر تا صد کاهش مقاومت زمین در بازرسی ارت
سیستم ارت ،یکی از حیاتیترین بخشهای هر سایت صنعتی، ساختمانی، مخابراتی و نیروگاهی است. وظیفه ارتینگ، هدایت جریانهای خطا و برقهای اضافی به زمین است تا از برقگرفتگی، آتشسوزی، سوختن تجهیزات و خسارات سنگین جلوگیری شود.در بازرسیهای دورهای ارت، معمولاً مهمترین پرسش این است:
چطور مقاومت زمین را به زیر حد استاندارد برسانیم؟
استانداردها معمولاً مقدار کمتر از ۲ اهم را توصیه میکنند (و در برخی محیطها حتی عددهای پایینتر). اما رسیدن به این مقدار همیشه آسان نیست. در این مقاله، روشهای عملی، قابل اجرا و کاملاً مهندسی را بررسی میکنیم.

اهمیت کاهش مقاومت زمین در سیستم ارت
اگر مقاومت زمین بالا باشد:
- در زمان اتصال کوتاه، جریان بهخوبی تخلیه نمیشود
- بدنه تجهیزات برقدار شده و فرد با کوچکترین تماس دچار برقگرفتگی میشود
- رعد و برق و ولتاژهای اضافی باعث آسیب به تجهیزات میشود
- سیستم حفاظتی مثل RCD درست عمل نمیکند
به همین دلیل، بازرسی ارت باید دقیق، دورهای و همراه با ثبت نتایج باشد.
چگونه مقاومت زمین را در بازرسی ارت کاهش دهیم؟
در ادامه، مهمترین روشهای کاربردی برای کاهش مقاومت زمین را مشاهده میکنید:
۱. افزایش تعداد و عمق الکترودها
اگر مقاومت زمین بالاست، مهمترین راهحل این است که:
- تعداد میلههای ارت را افزایش دهید.
- عمق فروبردن میلهها را بیشتر کنید.
هرچه الکترودها عمیقتر باشند، رطوبت بیشتر و مقاومت کمتر خواهد بود.
۲. استفاده از چاه ارت عمیق با ترکیب مواد بهبوددهنده
در مناطق خشک یا سنگلاخی، چاه ارت باید:
- عمق ۳ تا ۸ متر داشته باشد.
- از بنتونیت، پودر ذغال، نمک یا ژل کاهنده استفاده شود.
این مواد باعث افزایش رسانایی و کاهش مقاومت زمین میشوند.
۳. ایجاد شبکه ارت (Mesh)، رینگ ارت یا سیستم شعاعی
در پروژههای بزرگ، تنها یک چاه ارت کافی نیست.
راهحل استاندارد:
- اجرای شبکه ارت مش
- سیمکشی شعاعی
- رینگ دور ساختمان
این روشها سطح تماس با زمین را افزایش میدهند و مقاومت کاهش پیدا میکند.
۴. بهبود شرایط رطوبت خاک
خشکی خاک بزرگترین دشمن سیستم ارت است.
میتوانید:
- چاه را با بنتونیت مرطوب نگه دارید.
- اطراف الکترودها از Soil Conditioner استفاده کنید.
- آبیاری دورهای (در صورت امکان) انجام دهید.
۵. بررسی کیفیت اتصالات سیستم ارت
در بسیاری از پروژهها مقاومت بالا ناشی از این موارد است:
- اتصال شل
- خوردگی سیم یا الکترود
- استفاده از جوش غیر استاندارد
- اتصال ناقص سیم ارت به تابلوها
بازرسی دقیق اتصالات میتواند مقاومت را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
۶. استفاده از الکترودهای مسی با قطر استاندارد
الکترودهای نازک یا غیر استاندارد، رسانایی کافی ندارند.
بهتر است از:
- میله مسی با قطر حداقل ۱۴ یا ۱۶ میلیمتر
- صفحه مسی ۵۰×۵۰ سانتیمتر
استفاده شود.
۷. استفاده از چاه دوم یا سیستم ارت کمکی
اگر چاه اول مقاومت مطلوب نداشت، بهترین کار اضافه کردن یک چاه دوم است.
این چاه باید:
- با فاصله حداقل ۶ تا ۸ متر
- و اتصال به چاه اصلی
اجرا شود.
مراحل کامل بازرسی ارت
یک بازرسی استاندارد شامل مراحل زیر است:
- اندازهگیری مقاومت چاه ارت با دستگاه Earth Tester
- بررسی اتصال ارت در تابلو برق
- بررسی تداوم مسیر ارت(continuity Test)
- چک کردن اتصالات، جوش کدولد و سطح خوردگی
- ثبت گزارش و ارائه راهکارهای اصلاحی
- تست دوباره بعد از اصلاح سیستم ارت

استانداردهای مقدار مجاز مقاومت زمین
- ساختمانهای مسکونی: زیر ۳ اهم
- صنایع و کارخانجات: زیر ۲ اهم
- مراکز داده و تجهیزات حساس: زیر ۱ اهم
- پستهای برق: کمتر از ۰.۵ اهم













