بازرسی کالا

گسترش تجارت جهانی در چند دهه اخیر چنان رشدی داشته که دیگر هیچ کشوری نمی‌تواند خود را بی‌نیاز از آن بداند. این گسترش دنیا را به ایده دهکده جهانی بسیار نزدیک کرده و هم اکنون خودکفایی مطلق شعاری بیش نیست. این گسترش رقابت را بیشتر و البته بازار داد و ستد خارجی را نیز پیچیده‌تر کرده است. لذا مبادله کالا دیگر مانند بازارهای سنتی فقط شامل خریدار و فروشنده نبوده و افراد و شرکت‌های دیگری (از قبیل شرکت های بازرسی کالا) نیز در امر واردات و صادرات کالا دخیل هستند.

یکی از دغدغه های دائمی فروشندگان و خصوصاً خریداران هنگام انجام معاملات بین المللی و خرید کالا، عدم اطمینان به طرف مقابل و تردید در انجام تعهدات تقبل شده از طرف وی است. در این راستا، یکی از ابزارهایی که بایستی مورد توجه قرار گیرد و با استفاده از آن مسئولیت های فروشنده قبل از حمل کالا و دریافت پول، مورد بررسی و کنترل قرار داده شود، بهره گیری از خدمات شرکت های بازرسی کالا می باشد.

بازرسی کالای وارداتی چیست؟

بازرسی کالای وارداتی یا Surveillance (که به اشتباه در ایران سورویانس خوانده می‌شود) عبارت است از هرگونه کنترل، نظارت، بررسی، بازبینی، آزمایش، نمونه برداری، اندازه گیری و عملیات مشابه که در مورد کیفیت و کمیت و بر حسب سایر موارد خصوصیات کالا، خدمات، تاسیسات و تجهیزات و فرآیندها و به منظور تعیین مطابقت آنها با شرایط قراردادی و یا مشخصات از پیش تعیین شده و یا به جهت اعلام نظرات حرفه ای انجام می گیرد و نهایتاً می تواند به صدور گواهینامه بازرسی منجر شود.

بازرسی حین ساخت

 

به منظور ارتقا کیفیت و حصول اطمینان از کیفیت تولید و رعایت روش های صحیح مطابق با استاندارد جهانی، بازرسی حین تولید انجام می‌گیرد و موارد احتمالی نواقص کیفی و عدم کارایی در نظر گرفته می‌شود.

لازم به ذکر است که عملاً معایبی در محصولات وجود دارند که تنها در بازرسی حین ساخت نمایان می‌شوند. در ساخت قطعات و مجموعه‌های پیچیده، بسیاری از قسمت‌ها و مواد اولیه از پیمانکاران جزء تامین می‌شود و بدیهی است کیفیت مواد و قطعات ورودی روی کیفیت محصول نهایی کاملاً موثر می‌باشد.

یکی دیگر از جنبه‌های بازرسی حین ساخت مربوط به زمانی است که تغییری در فرآیند تولید ایجاد شود. این تغییر ممکن است به دلایل مختلف از جمله بالا بردن ظرفیت تولید، به کارگیری ماشین آلات جدید و غیره صورت گیرد که بازرس باید دقیقاً اثر تغییرات مزبور را در کیفیت محصول نهایی ردیابی و بررسی نماید.

در این مطلب به بررسی این وظایف بر اساس قوانین ایران می‌پردازیم. همچنین با شرکت بازرسی آستا، ارائه دهنده خدمات بازرسی کالای وارداتی و صادراتی، صدور گواهی و حواله‌های بانکی و COI همراه باشید.

 

وظایف شرکت‌های بازرسی کالا

این شرکت‌ها با اعمال نظارت و کنترل کمی و کیفی کالای خریداری شده، موجب کاهش اختلافات آتی فیمابین خریدار و فروشنده می گردند. در واقع، برای جلوگیری از بروز مشکلات آتی، از مدت ها قبل با استفاده از مکانیزم های خاص سعی شده موجبات ایجاد اختلاف بین خریدار و فروشنده به حداقل ممکن کاهش یابد.

در این رابطه، موضوع بازرسی کالاها در مبداء و قبل از حمل، به عنوان یکی از ابزارهای مهم در جهت کاهش و یا رفع اختلاف بین متعاملین مطرح بوده است. با انجام خدمات بازرسی کالا قبل از حمل، خریدار می‌تواند با پیش بینی‌های لازم و انتخاب یک شرکت بازرسی کننده امین و معتمد، شرایطی را فراهم آورد که:

  • اولاً مشکلی ایجاد نگردد.
  • ثانیاً در صورت بروز مشکل مدارک و شواهد کافی دال بر چگونگی شرایط کالا قبل از حمل در اختیار داشته باشد.

امروزه، شرکت های بازرسی کالا یکی از اجزا مهم تجارت جهانی هستند. از وجود این شرکت‌ها برای کنترل کمیت، کیفیت و بسته بندی کالا و جلوگیری از ورود و صدور کالای نامرغوب استفاده می‌گردد.

به دلایل ذکر شده در بالا و به منظور کنترل و بازرسی کالاهای وارداتی در تجارت بین‌المللی، شرکت‌های بازرسی به وجود آمدند. وظیفه اصلی این شرکت‌ها بررسی و نظارت بر کیفیت و کمیت کالاهای وارداتی و صادراتی و صدور گواهی‌نامه‌های مربوطه است‌. شرح وظایف، تعهدات و مسئولیت‌های شرکت‌های بازرسی کالا در تجارت تا حد زیادی در قوانین سازمان‌های بین‌المللی آمده است.

 

اهمیت بازرسی کالا در تجارت بین‌المللی

اطمینان از کیفیت و مرغوبیت کالا‌ی وارداتی و صادراتی، همواره دغدغه اصلی تجار و دیگر فعالان بخش بازرگانی و از همه مهم‌تر مسئولین کشورهای مقصد بوده است. امروزه بازرسی کالا (Inspection) جزئی جدائی‌ناپذیر از پروسه واردات و صادرات است. گسترش این موضوع در سطح جهانی تا حدی بوده که از بازرسی کالا به عنوان یکی از مراحل پیچیده و کاملاً تخصصی بازرگانی یاد شود.

در این راستا کمیته جهانی استاندارد (ISO) به منظور تسهیل این امر، اقدام به تدوین دستورالعمل‌هایی در زمینه بازرسی کالا نموده است. در حال حاضر این استانداردها مرجع و منبع کشورهای مختلف جهان در مبحث بازرسی کالا شده است.

نقش شرکت‌های بازرسی کالا در تجارت بین‌المللی

اهمیت بازرسی کالا و تخصصی شدن آن سبب شد تا شاهد پدید آمدن  تعداد زیادی شرکت‌ بازرسی در سطح جهان باشیم. مهم‌ترین وظیفه یک شرکت بازرسی کالا، بررسی و کنترل کالای موردنظر و نیز صحت انجام معامله است.

از آنجایی‌ که بازرسی کالا به شیوه‌های گوناگون و در مراحل مختلف قابل انجام است، بازرسان این شرکت‌ها بر اساس توافق صورت گرفته بین خریدار (واردکننده کالا) و فروشنده (صادرکننده کالا) اقدام به کنترل و نظارت می‌نمایند. این اقدامات شامل موارد زیر است:

  • نظارت بر روند ساخت
  • بررسی نهایی محموله
  • بررسی نهایی اسناد فنی تولید قبل از بارگیری
  • آزمایش و نمونه‌برداری از کالا جهت انطباق محصول با متن قرارداد
  • صدور گواهی‌نامه‌های لازم

مهم‌ترین وظایف شرکت‌های بازرسی کالا

  • بررسی صلاحیت و توانایی‌های کیفی صادرکننده (فروشنده کالا)
  • بررسی کالا جهت تطابق کیفیت آن با سفارش صورت گرفته
  • ارزیابی کمیت کالا و تائید میزان سفارش شده
  • بررسی سال ساخت کالا و اطمینان از نو یا مستعمل‌ بودن آن
  • تائید محل تولید یا کشور سازنده کالا
  • بررسی نحوه بسته‌بندی و تائید آن
  • تائید وسیله حمل

بازرسی کالا

انواع بازرسی‌ها و ارزیابی انطباقی شرکت‌های بازرسی کالا

شرکت‌های بازرسی کالا پس از توافق با طرف قرارداد، طبق درخواست مشتری به کنترل و ارزیابی کالای موردنظر می‌پردازند. تمامی وظایف مندرج در قرارداد فیمابین به یکی از ۳ روش زیر انجام می‌پذیرد:

  1. بازرسی فیزیکی و چشمی
  2. بازرسی فیزیکی و چشمی به همراه بررسی اسناد
  3. بازرسی فیزیکی و چشمی همراه با نمونه‌برداری و آزمایش

از سویی دیگر، بر اساس زمان بازرسی و مرحله‌ای که در آن ارزیابی صورت می‌گیرد، بازرسی کالا  به پنج نوع زیر دسته‌بندی می‌شود:

  1. بازرسی قبل از حمل PSI (Pre-Shipment Inspection)
  2. بازرسی در حین تولید
  3. بازرسی در مقصد
  4. بازرسی داخلی
  5. انطباق با استاندارد

انواع گواهی‌‌نامه‌های صادره شرکت‌های بازرسی کالا

شرکت‌های بازرسی پس از بررسی و ارزیابی کالا و انطباق آن با خواسته‌های مشتری اقدام به صدور گواهی‌نامه و تائیدیه‌های گوناگون می‌نماید که مهم‌ترین آن عبارت‌اند از:

۱. گواهی بازرسی کالا (کیفی و کمی) یا COI (Certificate Of Inspection)

۲‌. گواهی بازرسی قبل از حمل یا PSI (Pre Shipment Inspection)

۳. گواهی بازرسی ظاهری یا VIC (Visual Inspection Certificate)

۴. گواهی مؤید نامه (CI (Certificate of Letter

۵. گواهی تعیین ارزش PVC (Piece Value Certificate)

۶. گواهی رضایت‌مندی مشتری CSC (Customer Satisfaction Certificate)

۷. گواهی بازرسی ماهوی کالا SIC (Standard Industrial Classification)

۸. گواهی راه‌اندازی CC (Commissioning Certificate)

۹. گواهی بسته‌بندی (PL (Packing List

۱۰. گواهی‌های آزمایشگاهی (TR (Test Report

۱۱. گواهی انطباق کیفیت کالا VOC (Verification Of Conformity)

 

انواع بازرسی COI

بازرسی کالا در مبدا:

 

با توجه به قوانین سازمان ملی استاندارد ایران کالاها به دو دسته مشمول استاندارد اجباری و غیر مشمول طبقه بندی شده، و کالاهای مشمول نیز می بایست به صورت کیفی مورد ارزیابی قرار گیرند.

گردش کار صدور گواهی COI از طریق بازرسی کالا در مبدا

بازرسی کالا در مقصد:

 

بسیاری از واحد های تولیدی به دلیل نیاز به تسریع در فرآیند واردات و نیاز خطوط تولید ، بدون انجام بازرسی نسبت به حمل کالا مبادرت نموده و قبل از اظهار کالا در گمرکات نسبت به انجام بازرسی در مقصد اقدام می نماید.

گردش کار صدور گواهی COI از طریق بازرسی کالا در مقصد

شرکت‌های بازرسی کالا در ایران

موسسه استاندارد ایران به منظور جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب به داخل کشور، خروج کالاهای بی‌کیفیت از کشور و نیز افزایش کیفی تولیدات داخلی اقدام به تدوین ضوابطی سخت‌گیرانه نموده که رعایت آن‌ها اجباری است. این موسسه با برون‌سپاری این امر به شرکت‌های بازرسی کالای مستقل، صدور گواهی‌نامه‌ استاندارد را به این شرکت‌ها واگذار کرده است.

بازرسی کالا

 

نحوه دریافت گواهی استاندارد از شرکت‌های بازرسی کالا

طبق شرایط جدید، واردکنندگان کالا می‌توانند پیش از صدور اسناد ثبت سفارش کالای خود، مراحل ابتدایی دریافت گواهی استاندارد را از طریق شرکت‌های بازرسی کالا سپری نمایند تا پس از وارد شدن کالا به کشور، تشریفات ترخیص کالا در زمان کوتاه‌تری سپری گردد. جهت این کار باید مراحل زیر سپری شود:

  1.  عقد قرارداد با شرکت‌ بازرسی کالا به منظور دریافت گواهی استاندارد
  2. ارائه اطلاعات مربوط به کالا نظیر برگه نتایج آزمون، کاتالوگ، مشخصات فنی کالا یا در صورت امکان نمونه کالا و یا گواهی ساخت کالا با استانداردهای مورد تائید موسسه استاندارد ایران به شرکت بازرسی کالا
  3. بررسی و تائید اسناد توسط شرکت بازرسی کالا و اعلام موافقت خود از طریق سامانه ثبت سفارش به منظور ادامه مراحل صدور اسناد ثبت سفارش
  4. ورود کالا توسط واردکننده به کشور
  5. ررسی اسناد و نمونه کالای وارد شده توسط بازرسان شرکت‌های بازرسی کالا
  6. ترخیص کالا از گمرک در صورت تائید کالا توسط شرکت بازرسی کالا و انطباق کالا با مدارک قبلی

 

فهرست استانداردهای مورد تائید موسسه استاندارد ایران

  • استانداردهای ملی ایران کالا (ISIRI)
  • استانداردهای کشورهای اروپایی (EN) شامل: NSAI, SFS, SIS, DS, ON, IBN, IPQ, NNI, UNI, AFNOR, DIN, BSI, DINEN, BSEN
  • استاندارهای بین‌المللی کالا شامل: ISO, EC, ITU, CODEX
  • استاندارهای کشورهای آمریکای شمالی شامل: ANSI, ASME, ASTM, UL, API, AGI
  • استانداردهای کشور ژاپن JIS